Dag 14: Turmi -Jinka en Mursi.

Verder naar het Ethiopische hinterland.

We staan vandaag op het punt van een der hoogtepunten van reisprogramma: naar de Mursi stam met de lipschotel vrouwen. We verlaten de Evangadi lodge te Turmi, op een hoogte van 900 meter, om 07.00 uur.

Turmi -> Jinka
Oorspronkelijk zouden we twee dagen in Jinka verblijven. Door de wijziging in ons programma werd het uiteindelijk 1 dag Jinka. Om iets in te halen vertrekken we dus uit Turmi vroeg om 07.00 uur. De rit is 120 km over 80 km piste tot Key Afer en 40 km asfalt tot in Jinka. Jinka is een tamelijk grote stad met een nieuw aangelegde start/landingsbaan en een universitaire campus.

In het klasje van de primary school.

Jinka Primary School, gesponsord door onze reisorganisatie.

Jinka Primary school.

In Jinka komen we in een stadje waar de plaatselijke primary school gesponsord word door Hobo. We bezoeken dan ook dit schooltje Het wordt gebruikt voor de opleiding van 900 leerlingen. Er zitten tot 60 leerlingen in een klasje. Hier worden dan ook onze kilogrammen meegebrachte stylo's afgegeven.

Jinka.

Rond de middag is Jinka onze bestemming. Na een korte koffie stop verder naar de Mursi stam. Deze stam leeft ver verwijderd in het binnenland niet ver van Zuid-Soedan. Het wordt een helse rit over onverharde weg. Vol putten en vooral veel stof. Iets halverwege dienen we een gewapende ranger in onze Land Cruiser op te pikken. Wat zijn functie eigenlijk voorstelt is me onduidelijk, maar het kan toch geen kwaad om een gewapende strijder mee te nemen. Hij kent tenslotte de weg en de Mursi stam.

Bezoek aan de Mursi stam.

De Mursi-stam bevindt zich in het uiterste zuidwesten van Ethiopië, in de vallei van de rivier Omo. Hier in de verre Omo hebben paleontologen enkele van de oudste menselijke resten ontdekt op aarde en de stammen die er vandaag wonen volgen nog veel oude praktijken. Deze wonen in Mago National Park. 

De Mursi-stam, die minder dan 15.000 mensen telt, staat bekend om de grote platen die vrouwen dragen op de onderlip. De gewoonte om een lipplaat te dragen is verbonden met de vruchtbaarheid van de vrouw en haar geschiktheid voor het huwelijk. Traditiegetrouw wordt de onderlip van een meisje losgesneden van  de kin zodra zij begint te menstrueren. Hierna wordt een man voor haar gezocht met wie ze later zal trouwen.

Door de belangstelling van de toeristen dragen de vrouwen nu steeds vaker de lipschotel. Vanaf de eerste toeristen afkomen doen de vrouwen hun lipschotels in en versieren ze hun lichamen met -speciaal voor de toeristen bedachte - versieringen. Ook de kinderen kennen het ritueel: ze decoreren elkaars gezicht en bovenlijf zodat ze er exotisch genoeg uitzien voor de fotosessie.

Bij een bezoek aan de Mursi is het gebruikelijk dat er eenmalig entreegeld voor de gemeenschap wordt betaald. Daarnaast dient er per foto met de kinderen of de vrouwen te worden afgerekend. Er wordt gezegd dat een vrouw die geen lippenplaat draagt als lui wordt beschouwd en niet zo'n groot fortuin garandeert (een bruidsschat die meestal uit een aantal runderen bestaat). Met bepaalde lipplaten tot 12 centimeter in diameter is dit zeker een teken van doorzettingsvermogen en moed van de vrouw die het draagt.

Bewaker met zijn kalasjnikov.

Vooreerst krijgen we van de begeleidende lokale gids instructies over de bedragen die men dient te betalen. Ook een hele uitleg over de leefgewoonten, het voedsel en de rituelen. De eerste uitleg gebeurt zonder camera's. Die blijven in de jeeps liggen. Hierna worden de camera's opgehaald.

Zodra men uit de jeep stapt met de camera staan de aanwezige vrouwen en kinderen ons op te wachten. Vervolgens is het aan de toerist om te bepalen, wie men wil fotograferen. Hierna ontstaat er al snel een chaos waarin de Mursi zich verdringen rond de toeristen. Ondertussen houden ze nauwgezet bij hoe vaak ze gefotografeerd worden.

Men voelt zich in deze hectiek overrompeld. Vooral de manier waarop men zich gedwongen voelt om je portemonnee open te trekken en te onderhandelen over de hoogte van het bedrag is een bron van ergernis. Wie zonder camera rondloopt wordt genegeerd omdat je niet bijdraagt aan het inkomen van de vrouwen.

Mursi vrouw met lipschotel.

Dagelijks voedsel.
Vanaf de ochtend worden door de vrouwen mais en sorghum (ook kafferkoren genoemd) fijn gemalen op een steen tot meel. De vrouwen zijn daar de ganse dag mee bezig. Dit poedermengsel wordt bevochtigd met koemelk en koeienbloed. Dit is het enige voedsel dat zij verorberen, heel de dag door, heel het jaar door. Geen enkele variëteit. Er is trouwens in dit dorre gebied niets anders te vinden.

Mursi vrouw met lipschotel en koehorens als hoofddeksel.

De vrouwen doen hun best als fotomodel. Sommigen dragen indrukwekkend grote lipschijven. De onderlip wordt losgesneden als ze jong zijn en dan worden er steeds grotere schijven in geplaatst. De grootste schijven schat ik  op 12 à 13 centimeter. Ook in de oorlel worden schijven geplaatst, tot een grootte van zo’n 7 centimeter. De schijven bestaan uit hout of gebakken klei en ze worden soms mooi versierd. Sommige Mursi zijn beschilderd, zowel mannen als vrouwen. De decoratieve littekens zijn vaak heel uitgesproken. 

Fier toont ze haar lipschotel (tegen betaling).

De meesten worden snel verveeld door het onbehouwen getrek en geduw door de vrouwen en kinderen. Op een goed uurtje zijn we tevreden dat het afgelopen is. Schaamteloos wordt men gedwongen om foto's te nemen.

Mursi vrouw met lipschotel..

De Mursis zijn de minst sympathieke onder alle inheemse stammen!

Terug naar Jinka.
Op de terugweg, een 60 km over de stoffige off-road baan nemen we onze bewaker met zijn kalasjnikov terug mee naar zijn standplaats. Zijn functie is me buiten werkverschaffing niet duidelijk.

Onze begeleider met zijn kalasjnikov.

Car-Wash
Op de terugweg wordt bij een ondergelopen rivierbedding de jeeps grondig gewassen door een groep jongemannen.

Geïmproviseerde car-wash.

Route: Turmi - Key Afer - Jinka - Mursi - Jinka

Dag 13: Turmi en bull jumping.

Programmawijziging: extra dag in Turmi.
In het oorspronkelijke reisschema zouden we vandaag Turmi verlaten om naar onze volgende bestemming te rijden: Jinka. Maar op deze dinsdag wordt er een uitzonderlijke ceremonie georganiseerd. De Bull jumping, of over stieren springen door een jongeman op weg naar volwassenheid. Vermits dit slechts hoogst uitzonderlijk kan bijgewoond worden zou het dom zijn om dit niet bij te wonen. We blijven dan ook 3 nachten in Turmi, en slechts 1 nacht in Jinka.

Emerald Lodge te Turmi.

Die gast rechts heeft er al drie vijanden de hoek om geholpen. We zullen maar vriend zijn.

Aremba village.
Vertrokken om 09.00 uur naar de Aremba village. Hamar zou een deeltje zijn van de Aremba.  gemeenschap.

Drinkplaats.
Na enkele kilometers is er een waterput waar de geitjes en de lokale bevolking zich komen bevoorraden van water. Nu ondervinden we hoe levensbelangrijk water is. Het ritueel van betalen per foto is hier eveneens van tel.

Waterpomp is belangrijk voor dier en mens.

De oudste en belangrijkste vent is er één die drie personen, vijanden, om de hoek geholpen heeft. Hij toonde trots de merktekens ervan op zijn lichaam. Per gedode vijand heeft hij een aantal scars op zijn buik.

Twee stoere krijgers.

Hamar mensen.
Enkele kilometers verder woont dan de Hamar gemeenschap. Hier worden we uitgenodigd in het hutje van een van deze gasten. Er wordt gedaan alsof we koffie drinken. Ze hebben een brouwsel gekookt van de pelletjes van koffiebonen. Niets voor mij. Ik wil geen infectie oplopen. Deze gasten kunnen daar tegen. Wij daarentegen (?)

Jonge vrouw met haar baby.

Bull jumping.
Na onze lunch is er een van de hoogtepunten van ons bezoek: bull jumping. Een barbaarse vertoning lijkt het, maar dat is de traditie hier. De meisjes die op jacht zijn naar een stoere krijger smeken om zweepslagen te krijgen. Tot bloedens toe wordt er op gemept. De zweepslager is iemand die het vorige jaar man geworden is.
Het vervolg hierop is de echte bull jumping. Het is een initiatieceremonie die Hamarmannen moeten ondergaan vooraleer ze mogen trouwen. Een jongeman moet bewijzen dat hij man geworden is. Hij dient een aantal keren over zes stieren te lopen.

Dorpje van de Turmi stam.

De ceremonie begint met een spel waarbij de jongen worden opgehitst door jonge, dansende  toeterende en opdringerige vrouwen. Zij willen dat de mannen de zweepjes, gemaakt van dunne twijgjes, gebruiken en hen hiermede zwepend op de rug slaan. Dit resulteert in diepe bloedende wonden die naderhand opvallende littekens achterlaten. De vrouwen zijn trots op deze littekens. Ze getuigen van moed. De vrouwen ondergaan de 'meppen' op hun rug dan ook met genot zonder een krimp te geven.

Een rauw en schokkend initiaritueel.

De slagen zijn hard en laten diepe striemen achter, maar de vrouwen dragen deze littekens met trots: ze tonen hun loyaliteit en steun aan de jongeman die op het punt staat de sprong naar volwassenheid te maken. Het is een confronterend ritueel, tegelijk pijnlijk en betekenisvol, dat de sterke banden binnen de gemeenschap zichtbaar maakt.

Harde zweepslagen.

De slagen zijn hard en laten diepe striemen achter, maar de vrouwen dragen deze littekens met trots: ze tonen hun loyaliteit en steun aan de jongeman die op het punt staat de sprong naar volwassenheid te maken. Het is een confronterend ritueel, tegelijk pijnlijk en betekenisvol, dat de sterke banden binnen de gemeenschap zichtbaar maakt.

Het typische kapsel van de Hamer dames bestaat uit fijne vlechtjes, die roodbruin gekleurd zijn met een mengsel van oker en boter. De vlechtjes zijn allemaal netjes even lang en vertrekken allemaal van het midden van het hoofd gelijkmatig naar alle kanten, zodat je de indruk krijgt van een omgekeerde kom. De vrouwen smeren hun haar in met oker en vet en gaan gekleed met koeienvellen versierd met kralen. Aan hun armen dragen ze koperen ringen. Hun lichamen zijn bedekt met striemen, veroorzaakt door zweepslagen en de bloedende wonden worden verzorgd met as en houtskool.

Meisjes smeken om zweepslagen te krijgen. Ze trekken hun hemdje op opdat de slagen goed pijn zouden doen.

Hij mept er krachtig op los. Hoe krachtiger hoe liever de meisjes het hebben.

De Hamer vrouwen duwen hun mannen een lange twijg in de handen en eisen met aandrang dat ze hen zouden slaan. Daarmee willen ze bewijzen dat ze goeie echtgenotes zijn, zoals de traditie het wil. Ze worden kwaad als de man hen niet wil slaan. De slagen komen aan als zweepslagen en de ruggen van de vrouwen staan vol bloedende striemen. De stoere vrouwen zijn in een soort trance en lijken nauwelijks pijn te voelen. Het weerhoudt hen er in elk geval niet van om verder te dansen, te springen en te toeteren.

Meisjes dansen zich moed op en hitsen de zweepslager op.

Rond de open plek verzamelen zich de vrouwen van het dorp. Opvallend is dat zij zélf naar voren treden, bijna smekend, om door de jonge mannen met een tak gegeseld te worden – een rauw onderdeel van het initiatieritueel bij de Hamar.

Meisjes dansen rond de stieren.

Jongeman, kandidaat man, selecteert de stieren.

Jonge man loopt over de stieren zonder te vallen en toont hiermede zijn moed..

Jonge kerel loopt hier een derde keer over de stieren.

De jonge kerel loopt hier voor de derde keer over de stieren. Nu is hij een echte man.

Dag 12: Turmi en de Karo stam.

Naar de Karo stam.

We bezoeken een van de traditionele stammen in het uiterste zuiden van Ethiopië. De warmte bedraagt reeds boven de 30° bij de start om 08.30 uur. Het is een rit van 60 km over onverharde wegen, zandsporen en stoffige wegen. Na 60 km komen we dan toe bij de Karo stam aan de Omo rivier. Deze stam is gekend doordat de mannen beschilderd zijn met witte verf.

Met een beschilderde krijger van de Karo stam.

Typische hutten van de Karo stam.

Zodra men uit de jeeps stapt worden we overrompeld door de kinderen, baby's en vrouwen van de stam. Na een uitleg door de plaatselijke student/gids, is het aan de toerist om te bepalen wie men wil fotograferen. Snel ontstaat er een ordeloze chaos waarbij de vouwen en kinderen zich verdringen rond de toeristen. Het doel: gefotografeerd te worden aan 0,15 euro/foto/persoon. (5 Ethiopische dir = 0,15 euro). Geen geld eigenlijk. De modellen op onze catwalks en in onze boekskes strijken veel meer op voor hetzelfde eigenlijk.

Per persoon die men fotografeert wordt er betaald.

Vooral de toeristen met een fotoapparaat zijn het doelwit van getrek, geduw, gesmeek om gefotografeerd te worden. Tot het agressieve toe. Men kan zijn camera niet in de hand nemen of ze plaatsen zich voor jou. Het tarief: 5 Bir (=0,15 eurocent) per klik en per persoon. Het tarief is niet het probleem, maar het agressieve, geduw, getrek, tot het brutale toe wordt ervaren als hinderlijk. Ze houden zeer nauwgezet bij hoe vaak ze gefotografeerd worden. Men voelt zich in deze hectiek een beetje overrompeld.

Karo dorpje

Vooral de manier waarop men zich gedwongen voelt om je portemonnee open te trekken en te onderhandelen over de hoogte van het bedrag is een lichte bron van onbehagen. Rond 11.30 vertrekken we om op een rustigere plek onze snack op te eten. Het is aan de rand van de Omo rivier en een locatie waar de jagers kunnen verblijven.

De Omo rivier waar de Karo hun dorp hebben gebouwd.

Markt te Turmi.

Op de terugweg komen we op de plaatselijke markt te Turmi. Hier hetzelfde spektakel. Per klik en per persoon dient er betaald te worden. Sommige kleuters, slechts 3, 4 jaar oud zijn niet beschaamd om aan je armen te trekken.

Er wordt van alles verkocht, o.a. specerijen, klein vee en gebruiksvoorwerpen zoals de bekende neksteun. Op verschillende plaatsen zitten groepjes mensen dicht bij elkaar en vertellen waarschijnlijk de laatste nieuwtjes.

Ongevraagd nemen deze kleine gasten je vast. Zeer moeilijk om er vanaf te geraken.

Onderhandelen op de markt te Turmi.

De Emerald lodge te Turmi. 

Route vanuit Turmi naar de Karo stam.

Dag 11: Konso - Turmi

Zondag in Ethiopië.

Het is traditioneel dat in het orthodoxe Ethiopië, de mensen s' ochtends heel vroeg opgeroepen worden om bijbelversen of iets anders in die aard te aanhoren. Vandaag rond 05.00 weer van dat. Het wordt een rit verder naar het zuiden. We vertrekken om 09.00 uur met onze vier 4X4 Land Cruisers.

De lodges te Konso.

Konso typische omgeving.

Ter plaatse is er telkens een lokale gids. De gids van vandaag komt ons veel informeren over de landbouwtechnieken, terrascultuur, sojaplanten en de traditionele manier van leven. Hoe deze Konso mensen leven en nog veel van deze interessante informatie.

Canyon wordt hier de New York canyon genoemd. 

New York canyon.

De Konso stam leeft in een dorpje aan een canyon. Deze wordt genoemd naar New York?  Het zou een verbastering zijn van iets uit het Duits. Ben de juiste verklaring vergeten. Verkopers/sters trachtten iets te verkopen aan de toeristen, aan ons dus. Er is wel rivaliteit tussen de verschillende verkopers. Toen een van de verkopers een concurrente zag, zat het er stevig tegen. Hij vertrappelde zelfs een stukje speelgoed tot groot verdriet van de verkoopster.

Kerel rechts vertrappelde het spul van het verkoopstertje.

Konso stam.

Deze stam woont in de gelijknamige regio. Het dorpje bestaat uit 6000 personen en door de gestadige groei zijn er drie muren omheen gebouwd. Hier het traditionele smeken om fotootjes tegen de som van vijf Bir = 0,15 eurocent.

Vrouw met speciale voeten.

De omheining van een Konsodorp is gemaakt van stokken en gedroogde aarde. Binnen de ommuring staan de hutten dicht tegen elkaar. Het is een wirwar van muurtjes, gangetjes en paadjes, afgewisseld met enkele kleine open plekken.

Hutten samen op kleine oppervlakte.

De hutten zijn laag, rond van vorm en in het midden bevindt zich een paal. Boven op het spitse strodak is een tweede dakje. De ingang is laag, zodat je door de knieën moet om binnen te komen. Binnen is er plaats voorzien voor het vee.

Hut is te klein voor mij. Kan er moeilijk binnen geraken. Zal maar in Schoten blijven.

Generatiepalen.
Op een plek staan generatiepalen. Het Konsovolk organiseert zich door middel van een generatiestructuur. De Konso hebben niet echt een jaartelling. Een Konsodorp krijgt om de achttien jaar een nieuwe generatie. Alles draait om deze generatiepaal.

Onze groep heeft het allemaal goed bekeken.

Bezoek is afgelopen. 

Naar Turmi.

Na de lunch buiten in de Kanta Konso Lodge, verder om 14.00 uur. Er zijn nog 150 km af te leggen. 60 Km verder zijn we dan in de Omo regio. 

Lodges in Konso.

Ontmoeting onderweg. Aan het halssnoer is te zien dat het een gehuwde vrouw te zijn. De vrouw links uiteraard.

Ontmoeting onderweg. De vrouw zou nog niet gehuwd zijn. Te herkennen aan het halssnoer.

Verder door het Hamar territory. Aangekomen in de Emerald Lodge te Turmi om 1800 uur na 210 km. Hier eveneens de avondlunch.

Ontmoeting met Hamar vrouwen onderweg. Ter informatie: de vrouw rechts is gehuwd, te herkennen aan de halsband.

Vrouwen wachten ons op om gefotografeerd te worden (tegen betaling).

Route van Konso naar Turmi.