Het laatste woord.

Ethiopië heeft te kampen met een imago probleem.
Tijdens gesprekken met vrienden en familie kwam het voornemen om naar Ethiopië te reizen ter sprake. Verbazing alom voor deze onbekende bestemming.  Huh? Wat gaan jullie daar zoeken? Een steeds weerkerende vraag. En is het daar wel veilig? We associëren Ethiopië nog altijd met hongersnood, noodtoestand, terreur, kidnappings en geweld. Wie herinnert zich niet de Live Aid concerten van Bob Geldof in 1985 als hulp voor de hongersnood in Ethiopië? Bij ons was dat niet anders. Laat nu deze reis alle vooroordelen over het land volledig ontkracht hebben. Alle verwachtingen werden ruimschoots overtroffen.

Geslaagde ontdekking.
De nieuwsgierigheid was geprikkeld om dit land als bestemming te kiezen.  Dat het een meer dan geslaagde ontdekking was kunnen we maar enkel bevestigen. De overheid, samen met de ganse bevolking, gidsen, hotelpersoneel, doen er werkelijk alles aan om de mensen een veilig gevoel te geven. Het land heeft de reizigers enorm veel te bieden.

Ethiopië in Afrika.

De oorsprong van de mensheid.
In Ethiopië zijn de resten van een 3,2 miljoen oud skelet gevonden: Lucy. De hypothese dat dit de oudste resten zijn van de hominide, mensachtige doet veronderstellen dat mensheid hieruit zou ontstaan zijn.

Toerisme.
In Ethiopië is er (nog) geen sprake van massatoerisme. Er is niet de grote toevloed van toeristen die elkaar verdringen om de merkwaardige plaatsen of stammen te bezoeken. Een raad: wacht niet te lang om het land te bezoeken vooraleer de grote massa in dichte drommen er naar toe komt.

Weder
Hadden we meeval? Feit is dat we op 16 dagen geen druppel regen hebben gehad. Steeds een mooie blauwe lucht, met steeds overal een aangename temperatuur. Maar in deze periode is dit steeds het geval. Het is de uiterst droge periode.

Parcours Ethiopië

Afgelegde trajecten: vliegtuig, autobus en Land Cruisers.

Brussel - Wenen - Addis Ababa    Vliegtuig
Addis Ababa - Bahir Dar               Vliegtuig
Bahir Dar - Gondar                        Autobus
Gondar - Lalibela                          Vliegtuig
Lalibela - Axum                             Vliegtuig
Axum - Addis Ababa                     Vliegtuig
Addis Ababa - Awassa                  Land Cruiser
Awasa - Konsa                              Land Cruiser
Konso - Turmi                               Land Cruiser
Turmi - Jinka                                 Land Cruiser
Jinka - Arba Minch                       Land Cruiser
Arba Minch - Addis Ababa           Land Cruiser
Addis Ababa - Milaan - Brussel   Vliegtuig

Dag 17-18: Arba Minch - Adis Ababa - België

Arba Minch - Addis Ababa - Brussel 
Niets kan blijven duren. Zoals aan alles, komt ook een einde aan de rondreis doorheen Ethiopië. We hebben in 10 hotels gelogeerd en vier binnenlandse vluchten op ons actief.

Arba Minch - Addis Ababa.
Op deze laatste dag in Ethiopië hebben we nog een lange verplaatsing van  440 km met de Land Cruisers op ons programma. Deze afstand is niet te vergelijken met de afstanden die we kennen op onze Europese wegen.

Familie dat iets naar hun hutje brengt met hulp van ezeltjes en zoontje.

Wegen die vol kuilen liggen, ezelskarren om de paar honderd meter, koeien en geiten die de baan innemen, mensen die doodgemoedereerd de baan overwandelen, wat maakt dat er tegen een gemiddelde van 65 km/hr kan gereden worden. We vertrekken op 07.00 uur uit ons  laatste hotel in Arba Minch.

Drankstop, fotostop en lunchstop.
Na 195 km een eerste stop in Alaba Kulito. Hier kunnen wij en de chauffeurs een sanitaire en drankstop houden.

Stop aan het duivelshol.

Verder een fotostop bij een sink hole of een duivelhol te Ara Shetan. Ten slotte de lunch in het Rediet Hotel te Butajira na 310 km. Hoe dichter we Addis naderen, hoe chaotisch het verkeer wordt. Uiteindelijk komen we in het laatste hotel, Intercontinental, 5* hotel, aan na 440 km om 16.30 uur. Hier krijgen we elk een kamer voor enkele uren toegewezen om zich te verfrissen en van kleding te wisselen. Het laatste avondeten in dit hotel.

Lunch in Butajira.

Transfer hotel naar Addis Ababa Airport.

Om 20.30 uur is de afspraak om vanuit het hotel te vertrekken naar de vlieghaven van Addis Ababa. Het is slechts een 6 km vanuit het hotel tot de vlieghaven.
Gelukkig zijn we een dikke 3 uur voor het vertrek van de laatste vlucht in de airport. De ganse procedure, veiligheidscheck: 2 maal, inchecken, boarding neemt een dikke 3 uren in beslag. Dit zonder verpozen, steeds in de rij aanschuiven.

Laatste hotel te Addis Ababa.

De 4 chauffeurs van de rondrit in het zuiden van Ethiopië.

Dag 18: Verloop van onze thuisreis:
De terugvlucht is er een met een tussenstop te Milaan. We vliegen met een Boeing B787 Dreamliner. De zetelverdeling: 3 - 3 - 3. De voorziene vertrektijd van 00.05 uur (dag 18) wordt uiteindelijk 00.50 uur.
De passagiers voor Milaan gaan er af, er komt niemand nog bij. We vertrekken terug te Milaan om 08.30 om anderhalf uur later te Brussel te landen. We zijn zelfs iets vroeger geland dan gepland. De vertraging bij vertrek is dus ingehaald. 

Route: Arba Minch - Addis Ababa

Route Addis Ababa Intercontinental Hotel - International Airport

Dag 16: Arba Minch en Dorze stam.

Arba Minch – 40 Bronnen

Op de laatste volledige dag van ons bezoek aan Ethiopië worden de belangrijkste plaatsen rond Arba Minch bezocht. De naam Arba Minch, is Amhaars voor Veertig bronnen. Het ochtendgebed dat luid over de stad schalt spoort de gelovigen aan tot iets wat ik niet versta. Deze klaagzang haalt ons dit keer rond 06.00 in de ochtend uit onze slaap. Bij het opentrekken van de gordijnen blijken de baboon apen voor onze kamers eveneens aan hun ontbijt bezig.

Ingang tot het Emerald Resort Hotel.

Het ochtendontbijt voor ons, buiten op het terras, is heerlijk met zicht over het meer waar Arba Minch aan ligt. Vele uren is er uitstekende wifi, maar de modem naar de buitenwereld is door Ethiopian Telecom soms voor enkele uren afgesloten. Geen probleem, we kunnen wel een tijdje zonder. We zitten tenslotte bij uitstekend weder met een prachtig uitzicht te ontbijten.

Ontbijt buiten op het terras. het is 07.30 uur.

Bezoek aan de Dorze inheemse stam.

We vertrekken dit keer om 08.30 uur voor een rit in de bergen. De Dorze gemeenschap woont in Chencha op een hoogte van 2400 meter. Het is een uurtje rijden over de beruchte rode onverharde stofbanen.

Zicht op het Abaya meer.

Op de weg naar de Dorze mensen. We zijn op 2.500 meter hoogte.

Deze stam telt 45.000 bewoners verspreid over 12 dorpjes. Ze hebben een eigen taal en gebruiken ons Latijns geschrift. Ze zijn vooral bekend voor het weven van stoffen. De huizen zijn uit bamboe en gelijken op de kop van een olifant. Hun huizen gaan 70 tot 80 jaar mee. Ze zakken geleidelijk naar beneden door de termieten. Er wordt 3 maanden gewerkt aan een huis en alle 8 jaar wordt het dak vernieuwd.

Typische olifantenstructuur van de Dorze huizen.

Valse bananen vormen hun basisvoedsel. De plant draagt geen bananen, maar ziet er voor de rest bijna net zo uit als echte bananenplanten. De stelen van de bladeren is het deel van de plant dat gegeten wordt. Men schraapt de stelen tot moes en laat het resultaat enkele maanden ondergronds fermenteren, gewikkeld in bananenbladeren. Zo bekomt men een witte korrelige basisgrondstof, die men kneedt en versnijdt en waaraan men nog slechts een klein beetje water moet toevoegen om een deeg te bekomen. Een bol deeg wordt dan plat geduwd en gebakken tussen twee bananenbladeren. Zo bekomt men een soort koek, die we mogen proeven met zeer pikante saus en met honing. Bij het eerste deel van het proces, het schrapen, houdt men draden over, waarvan men touwen slaat. Er gaat dus helemaal niets verloren van de plant.

De Dorze stoken ook hun eigen jenevertje, raki en we mogen er een glaasje van proeven.

Bakken van het bananenbrood.

Het spinnen gebeurt door de vrouwen en het weven door de mannen.

Vrouw bij het katoenspinnen.

Natuurlijk nog een dansvoorstelling waaraan de gasten konden aan deelnemen.

Nog even een dansje door Dorze stam.

In de weverij werken de mannen hun 8 uren shift per dag. Dit voorziet in de levensonderhoud voor 150 families.

Moderne weefgetouwen zijn nog niet  ingeburgerd. 

Om 11.45 uur is het bezoek aan dit dorpje dan ook afgelopen.

Vrouwen dragen deze zware lasten urenlang over vele kilometers.

Op het terras van onze kamer.

Zwembad in de Emerald lodge te Arba Minch.

Nech Sar National Park.

Nabij de stad Arba Minch is er een wandeling in het Nech Sar National Park. Voor de veiligheid en ook als gids worden we vergezeld door een gewapende scout.

Scout vergezelt ons.

De attracties zijn enkele soorten wilde aapjes: groene meerkatten, zwart-witte franjeaapjes of colobosapen. Nog even tot enkele bronnen die de naam aan Arba Minch gegeven hebben. Arba Minch zou 40 bronnen betekenen.

Lokale jeugd amuseert zich in het water dat uit de bronnen komt.

Baboon zoekt of hij iets kan pikken.

Om 14.00 uur is dit programmapunt dan ook afgelopen. Gauw de lunch in het hotel waarna we om 15.00 op weg kunnen voor de boottocht op het derde grootste mee van Ethiopië, het Chamo meer.

Boottocht op het Chamo meer.

Na de lunch, reuzegrote pizza's, hadden we dan nog een boottocht van 1,25 uur op het meer. Enkele krokodillen, 2 nijlpaarden, pelikaanvogels, reigers, Afrikaanse visarenden en nog enkele andere vogelsoorten zijn de bewoners van dit grote meer.

Krokodil ligt ons te beloeren, verscholen in het riet. Even later spring hij met een grote plons het meer in. Waarschijnlijk had hij een schrik gepakt van ons.

Krokodil heeft het warm. Zijn muil opengespert voor de afkoeling.

Bootje op het Chamo meer.

Aapjes in het park.

Toegangspoorten van de Emerald lodge, het hotel voor de 2 laatste nachten.

Dag 15: Jinka - Arba Minch

Jinka op donderdag.

We worden vanochtend gewekt door de luidsprekers die over de stad de blijde boodschap verkondigen. Zoals zoiets hoort, moet dat zo vroeg mogelijk gebeuren. Zo rond half zes uur wordt men wakker dank zij de nasale oproep tot gebed. Het is gedaan met slapen. Enkele uren luisteren naar de klaagzang van de dienaren van de Heer. Het ontbijt staat klaar om 08.00 uur. We vertrekken dan uit deze levendige stad om 08.40 uur.

Orit hotel te Jinka.

Ingang van het Orit hotel te Jinka.

Museum te Jinka.

Als eerste programmapunt rijden we naar het museum South Omo Research Centre over de cultuur van de verschillende stammen. We zijn te vroeg.  Geen probleem, de bewaker komt met sleutel en laat ons binnen. De elektriciteit werkt niet, maar toch wat informatie betreffende het leven van de stammen. Om 09.45 uur is dit punt dan ook afgehandeld. We stoppen nog even aan het schooltje dat gesponsord wordt door Hobo om lesmateriaal te schenken.

Steltenlopers wachten de toeristen op voor foto's tegen betaling van 0,15 eurocent per persoon en per klik.

Koffiestop.

Er zijn 45 km afgelegd en de eerste drankstop even voor Key Afer geeft ons de gelegenheid om zich op te frissen en het lokale toilet eens te bewonderen. Van 10.45 tot 11.35 uur.

Markt te Key Afer.

Op donderdag is er in Key Afer de wekelijkse markt. Vooreerst kijken we of we geen koe of een geit voor een goede prijs op de kop kunnen tikken. De geiten worden gewogen en zo wordt de prijs overeengekomen. Een koe is een ander paar mouwen. We vinden het wel tof, maar kunnen niets vinden naar onze smaak. Als je het rundvlees geproefd hebt voorheen dan is het maar wijs om de koe hier te laten. Toch een amusante bedoening. Nu en dan schiet er een stier op hol en dan is het springen en gelach overal.

Op de markt van de geiten en de koeien.

Geen geit gevonden naar onze smaak.

Nog op de markt te Key Afer.

Alle ander producten worden aangeboden: tabak, schoenen gefabriceerd van autobanden, en alle brol die er maar bestaat. De handelaars in souvenirs houden ons evenwel voor wandelende kwieten die er niet kunnen aan weerstaan en die graag iets willen kopen dat zij later toch niet gebruiken.

Middaglunch.
Half lam geslagen door de hitte, honger en dorst rijden we dan verder naar Konso waar we na 150 km aankomen in de Kanta Konto lodge om 15.10 uur. De lunch was reeds doorgebeld waardoor we snel de lunch opgediend kregen. Rond 16.15 uur verder richting Arba Minch.

Zulke krom gebogen vrouwen komt men overal tegen. Van waar en naar waar ze lopen is onduidelijk. Dat het een zware last is, is duidelijk.

Bananenoogst wordt verzamelt langs de baan.

Arba Minch.
Voor deze stad zijn er vele reusachtige bananenplantages. De geoogste bananen worden door vrachtwagens opgehaald. De rit verloopt vlot. Wel bij elke honderden meters, vertraging door wandelende koeien, ezels en geiten op de baan. Toch aangekomen in het Emerald Resort Hotel om 18.00 uur na 240 km. De temperatuur: 30° op een hoogte van bijna 1400 meter.

Route: Jinka - Konso - Arba Minch

Dag 14: Turmi -Jinka en Mursi.

Verder naar het Ethiopische hinterland.

We staan vandaag op het punt van een der hoogtepunten van reisprogramma: naar de Mursi stam met de lipschotel vrouwen. We verlaten de Evangadi lodge te Turmi, op een hoogte van 900 meter, om 07.00 uur.

Turmi -> Jinka
Oorspronkelijk zouden we twee dagen in Jinka verblijven. Door de wijziging in ons programma werd het uiteindelijk 1 dag Jinka. Om iets in te halen vertrekken we dus uit Turmi vroeg om 07.00 uur. De rit is 120 km over 80 km piste tot Key Afer en 40 km asfalt tot in Jinka. Jinka is een tamelijk grote stad met een nieuw aangelegde start/landingsbaan en een universitaire campus.

In het klasje van de primary school.

Jinka Primary School, gesponsord door onze reisorganisatie.

Jinka Primary school.

In Jinka komen we in een stadje waar de plaatselijke primary school gesponsord word door Hobo. We bezoeken dan ook dit schooltje Het wordt gebruikt voor de opleiding van 900 leerlingen. Er zitten tot 60 leerlingen in een klasje. Hier worden dan ook onze kilogrammen meegebrachte stylo's afgegeven.

Jinka.

Rond de middag is Jinka onze bestemming. Na een korte koffie stop verder naar de Mursi stam. Deze stam leeft ver verwijderd in het binnenland niet ver van Zuid-Soedan. Het wordt een helse rit over onverharde weg. Vol putten en vooral veel stof. Iets halverwege dienen we een gewapende ranger in onze Land Cruiser op te pikken. Wat zijn functie eigenlijk voorstelt is me onduidelijk, maar het kan toch geen kwaad om een gewapende strijder mee te nemen. Hij kent tenslotte de weg en de Mursi stam.

Bezoek aan de Mursi stam.

De Mursi-stam bevindt zich in het uiterste zuidwesten van Ethiopië, in de vallei van de rivier Omo. Hier in de verre Omo hebben paleontologen enkele van de oudste menselijke resten ontdekt op aarde en de stammen die er vandaag wonen volgen nog veel oude praktijken. Deze wonen in Mago National Park. 

De Mursi-stam, die minder dan 15.000 mensen telt, staat bekend om de grote platen die vrouwen dragen op de onderlip. De gewoonte om een lipplaat te dragen is verbonden met de vruchtbaarheid van de vrouw en haar geschiktheid voor het huwelijk. Traditiegetrouw wordt de onderlip van een meisje losgesneden van  de kin zodra zij begint te menstrueren. Hierna wordt een man voor haar gezocht met wie ze later zal trouwen.

Door de belangstelling van de toeristen dragen de vrouwen nu steeds vaker de lipschotel. Vanaf de eerste toeristen afkomen doen de vrouwen hun lipschotels in en versieren ze hun lichamen met -speciaal voor de toeristen bedachte - versieringen. Ook de kinderen kennen het ritueel: ze decoreren elkaars gezicht en bovenlijf zodat ze er exotisch genoeg uitzien voor de fotosessie.

Bij een bezoek aan de Mursi is het gebruikelijk dat er eenmalig entreegeld voor de gemeenschap wordt betaald. Daarnaast dient er per foto met de kinderen of de vrouwen te worden afgerekend. Er wordt gezegd dat een vrouw die geen lippenplaat draagt als lui wordt beschouwd en niet zo'n groot fortuin garandeert (een bruidsschat die meestal uit een aantal runderen bestaat). Met bepaalde lipplaten tot 12 centimeter in diameter is dit zeker een teken van doorzettingsvermogen en moed van de vrouw die het draagt.

Bewaker met zijn kalasjnikov.

Vooreerst krijgen we van de begeleidende lokale gids instructies over de bedragen die men dient te betalen. Ook een hele uitleg over de leefgewoonten, het voedsel en de rituelen. De eerste uitleg gebeurt zonder camera's. Die blijven in de jeeps liggen. Hierna worden de camera's opgehaald.

Zodra men uit de jeep stapt met de camera staan de aanwezige vrouwen en kinderen ons op te wachten. Vervolgens is het aan de toerist om te bepalen, wie men wil fotograferen. Hierna ontstaat er al snel een chaos waarin de Mursi zich verdringen rond de toeristen. Ondertussen houden ze nauwgezet bij hoe vaak ze gefotografeerd worden.

Men voelt zich in deze hectiek overrompeld. Vooral de manier waarop men zich gedwongen voelt om je portemonnee open te trekken en te onderhandelen over de hoogte van het bedrag is een bron van ergernis. Wie zonder camera rondloopt wordt genegeerd omdat je niet bijdraagt aan het inkomen van de vrouwen.

Mursi vrouw met lipschotel.

Dagelijks voedsel.
Vanaf de ochtend worden door de vrouwen mais en sorghum (ook kafferkoren genoemd) fijn gemalen op een steen tot meel. De vrouwen zijn daar de ganse dag mee bezig. Dit poedermengsel wordt bevochtigd met koemelk en koeienbloed. Dit is het enige voedsel dat zij verorberen, heel de dag door, heel het jaar door. Geen enkele variëteit. Er is trouwens in dit dorre gebied niets anders te vinden.

Mursi vrouw met lipschotel en koehorens als hoofddeksel.

De vrouwen doen hun best als fotomodel. Sommigen dragen indrukwekkend grote lipschijven. De onderlip wordt losgesneden als ze jong zijn en dan worden er steeds grotere schijven in geplaatst. De grootste schijven schat ik  op 12 à 13 centimeter. Ook in de oorlel worden schijven geplaatst, tot een grootte van zo’n 7 centimeter. De schijven bestaan uit hout of gebakken klei en ze worden soms mooi versierd. Sommige Mursi zijn beschilderd, zowel mannen als vrouwen. De decoratieve littekens zijn vaak heel uitgesproken. 

Fier toont ze haar lipschotel (tegen betaling).

De meesten worden snel verveeld door het onbehouwen getrek en geduw door de vrouwen en kinderen. Op een goed uurtje zijn we tevreden dat het afgelopen is. Schaamteloos wordt men gedwongen om foto's te nemen.

Mursi vrouw met lipschotel..

De Mursis zijn de minst sympathieke onder alle inheemse stammen!

Terug naar Jinka.
Op de terugweg, een 60 km over de stoffige off-road baan nemen we onze bewaker met zijn kalasjnikov terug mee naar zijn standplaats. Zijn functie is me buiten werkverschaffing niet duidelijk.

Onze begeleider met zijn kalasjnikov.

Car-Wash
Op de terugweg wordt bij een ondergelopen rivierbedding de jeeps grondig gewassen door een groep jongemannen.

Geïmproviseerde car-wash.

Route: Turmi - Key Afer - Jinka - Mursi - Jinka